“Musique Concrète” Akımının Öncülerinden Fransız Besteci Éliane Radigue, Hayatını Kaybetti

Fransız besteci ve “musique concrète” akımının öncülerinden Éliane Radigue, 94 yaşında yaşamını yitirdi. Paris merkezli INA GRM, Instagram üzerinden yaptığı açıklamada, “Éliane Radigue’in 94 yaşında aramızdan ayrıldığını büyük bir üzüntüyle öğrendik. Müzikal yaratımın önemli bir figürünü kaybettik” ifadelerine yer verdi.

1932 yılında Paris’te doğan Radigue, çocuk yaşta piyano eğitimi aldı. Ancak 1950’lerin başında radyoda musique concrète’in kurucusu Pierre Schaeffer’in elektroakustik bestelerini duyması, sesle kurduğu ilişkiyi değiştirdi. Paris’te Schaeffer ile tesadüfen tanışmasının ardından bestecinin asistanı olarak çalışmaya başladı.

Radigue, 2011 yılında The Guardian’a verdiği bir röportajda o dönemi şöyle anlatmıştı: “Sadece bant kesiyor, yapıştırıyor ve montaj yapıyordum. O zamanlar elektronik müzik dünyası tamamen erkek egemendi ama benden istenen her şeyi yapmaktan mutluydum. Öğrenmek için oradaydım ve bir çırak gibi çalışıyordum. Aslında elektronik müzik değil, ‘somut’ müzik çalışıyorduk. Stüdyo elektronik müziğe karşıydı; gerçek sesleri alıp kesme, yapıştırma, yavaşlatma gibi yöntemlerle dönüştürmeye dayanan ‘concrète’ müziği savunuyordu.”

1970’lerin başında sentezleyiciyle tanışan Radigue’in üretimi yeni bir evreye girdi. Önümüzdeki 30 yıl boyunca çalışmalarını büyük ölçüde ARP 2500 sentezleyici üzerinden şekillendirdi. Geri besleme (feedback) ve bant uğultusunu (tape hiss) bilinçli biçimde kullandığı meditatif ve dönüşken ses kompozisyonları, onun imzası haline geldi.

Radigue’in yenilikçi yaklaşımı Fransa sınırlarını aşarak ABD’li bestecilerin de dikkatini çekti. Philip Glass ve Steve Reich gibi isimler, onun sese yaklaşımındaki özgünlüğe ilgi duydu. Reich, kendi kuşağının yaptığı işi “bir devrim değil, armoni ve ritmin yeni bir biçimde yeniden kurulması” olarak tanımlamıştı.