Haldun Dostoğlu, Galeri Nev İstanbul’un 40. yılında galerinin yönünü değiştiren kararları, sanatçılarla onlarca yıla yayılan işbirliklerini ve koleksiyonerlerin sanatla kurduğu ilişkinin nasıl değiştiğini Artkolik’e anlattı.
Galeri Nev henüz açılmamışken Haldun Dostoğlu, Selçuk Demirel’le Paris’i sokak sokak dolaşıyor, karşılarına çıkan galerilere giriyordu. O gezilerden aklında sergiler kadar onlara eşlik eden bültenler, kataloglar ve kitaplar da kaldı. Galericiliğe dair ilk izlenimlerini bu ziyaretlerde edinen Dostoğlu, kırk yıl sonra hâlâ yaptığı işe yeni fikirler katmaya çalıştığını söylüyor.

Galeri Nev İstanbul’un 40. yılı için hazırlanan 40 Yılda Bir, 24 sanatçıyı 12 ikili sergide bir araya getiriyor. Galerinin tarihinde iz bırakan isimlerle üretimlerini sürdüren farklı kuşakları buluşturan dizi, modern dönemden günümüzün deneysel üretimlerine uzanıyor. Dostoğlu’yla bu sergi dizisinden yola çıkarak Ankara’dan İstanbul’a taşınma kararını, ilk kişisel sergilerini açtığı bir kuşakla yola devam etmesini ve bir sanatçı izleyicinin alıştığı üretimden uzaklaştığında galericinin nasıl bir rol üstlenebileceğini konuştuk.
Galeri Nev’i kurduğunuz yıllarda galericilikle ilgili doğru bildiğiniz, bugün ise tam tersini düşündüğünüz bir şey var mı?
Galerinin kuruluş yıllarında, doğrusunu söylemem gerekirse, galericiliğe dair Ankara’da üniversite öğrencisiyken ziyaret etiğim birkaç galeride ne gördüysem ondan ibaret bilgim vardı. Neyin doğru neyin yanlış olacağının ayırdına varmam pek mümkün değildi. Henüz galeri açılmamışken Selçuk Demirel ile Paris’i sokak sokak gezerek bir çok galeriye girip çıktık. Galericilik kültürüne dair ilk intibalarım orada başladı. Sergilere eşlik eden bültenler, kataloglar, kitaplar ile dağarcığımın genişlemeye, şekillenmeye başladığını hatırlıyorum. O gün Bugündür de hala yapmakta olduğum işe yeni fikirler, değerler katmaya çaba gösteriyorum.
40 Yılda Bir sergi dizisinde, Galeri Nev’in geçmişine bugünün izleyicisiyle birlikte bakıyorsunuz. Bu diziyi gezen ve Nev’le ilk kez karşılaşan birinin galeri hakkında neyi anlamasını istersiniz?
24 sanatçının katılımı ile 12 sergiden oluşan sergi dizisinde galeri tarihinde iz bırakmış ve kimi hayatta olmayan sanatçılar ile üretimlerini halen sürdüren kuşakları bir araya getiren ikili sergiler programladık. “40 Yılda Bir” adını verdiğimiz bu dizide modern dönemden günümüz sanatının en deneysel üretimlerine uzanan bir yelpaze yer alıyor. Böylece hem galerinin hem de ülkemiz sanat üretiminin 40 yıllık serüveninin bir özeti sergilenecek. Tüm sergileri izleyebilen seyirciler bu serüvene şahit olacaklar.
Kırk yılı düşününce, «İyi ki o gün bu kararı vermişim» dediğiniz bir an ve «Keşke o zaman başka türlü davransaydım» dediğiniz bir an var mı? Aklınıza gelen örnekleri bizimle paylaşır mısınız?
Galerinin kırk yıllık geçmişine dönüp baktığımda iyi ki bu kararları vermişim dediğim birkaç konu var. Bunların en başında doğup büyüdüğüm ve 35 yılımı geçirdiğim Ankara’yı terk edip hiç kimseyi tanımadığım İstanbul’a yerleşmeye karar vermek olduğunu rahatça söyleyebilirim. Kariyerimi burada inşa etmek en doğru ilk karardı. 90’ların sonuna doğru bir gurup sanatçı ile yollarımı ayırıp, ilk kişisel sergilerini açtığımız bir kuşak ile yola devam etmek başta çok zorlasa da neticede verilmiş en doğru kararlardan biri olduğuna inanıyorum. Son önemli kararın ise Nişantaşı’nı terk edip Beyoğlu Mısır Apartmanına gelmek olduğunu düşünüyorum.
Galeri Nev’in kimliğini belirleyen şeylerden biri, bazı sanatçılarla onlarca yıla yayılan ilişkileri. Bir sanatçı, izleyicinin alıştığı üretiminden uzaklaşıp bambaşka bir yöne gittiğinde galerici olarak nasıl bir rol üstleniyorsunuz? Böyle bir değişimin Nev’in sergi programını da değiştirdiği bir örnek hatırlıyor musunuz?
Sizin de belirttiğiniz gibi bünyemizde yer alan sanatçıların bir çoğu ile uzun yıllara yayılan bir işbirliğimiz söz konusu. Hatta kimi sanatçılarla ilk günden beri yani 40 yıldır birlikteliğimiz sürüyor. Bu sürekliliğin her iki taraf için de verimli olduğunu düşünüyorum. Sanatçının üretimim izleyicinin alıştığı türden uzaklaşması, kariyerini daha üst seviyelere taşıyacağı ihtimalini gösteriyorsa bu tür uzaklaşmaların hep arkasında olmuşumdur. İzleyicinin taleplerinin aksine kendi üretimini kendi bildiği şekilde geliştiren sanatçılar uzun soluklu olurlar. Geçmişe dönüp baktığımda sayıları çok olmasa da, solukları yetmeyen, üretimlerinin içerikleri zenginleşemeyen ve kendiliğinden yollarımızı ayırdığımız sanatçılar hatırlıyorum.


Nev’in arşivini daha önce davetiyeler, yayınlar ve fotoğraflarla izleyiciye açtınız. Bugün galerinin kırk yıllık hikâyesine arşive hiç girmemiş tek bir sahne ekleyebilseydiniz, hangi anı seçerdiniz? O an, Nev’in nasıl bir galeri olduğunu bize ne anlatırdı?
Çok güzel bir soru. Sorunuzu okuduğumda çok heyecanlandım. Keşke dile getirdiğiniz gibi bir an, bir sahne hatırlayabilsem. “Galeri Nev İstanbul Arşiv Sergisi”ni hazırlarken söz ettiğiniz türden çok sahne ile karşılaştım ama hangisini seçerdim inanın bilemiyorum.
Kırk yıl içinde Türkiye’de koleksiyonerlerin sayısı arttı, kuşaklar değişti. Bu değişimi galeride yapılan bir satın alma sohbetinden okumak istesek, bugün bir eseri ilk kez alacak kişinin sorduğu hangi soru sizi en çok şaşırtıyor? Sizin ilk yıllarınızda aynı sohbet nasıl ilerlerdi?
Dile getirdiğiniz gibi koleksiyonerlerimizin sayısı çok arttı. Yep yeni kuşaklar sanat ile ilgilenmeye koleksiyonlar oluşturmaya başladılar. Ne varki kuşakların değişen değerleri diğer tüm alanlarda olduğu gibi erezyona uğradı. 80’li, 90’lı yılların sanat seyircisinin değerleri ile bugünkü kuşağın değerleri faklılık gösterebiliyor. Sanat eserinin içeriği, estetik değerleri ile ilgilenen kuşağın yerini eserin fiyatı ile ilgilenen yeni bir kuşağın aldığını hepimiz gözlemleyebiliyoruz. Kadirşinaslık ve vefa, sabır gibi kelimeler hayatımızdan çıkmakta olduğunu üzüntüyle farkediyoruz.
Nev’in temsil ettiği sanatçıların eserleri Tate Modern ve Centre Pompidou gibi kurumların koleksiyonlarına girdi. Böyle bir alımın sanatçının kariyerinde kalıcı bir karşılık bulduğunu sonraki yıllarda nasıl anlıyorsunuz? Bu açıdan baktığınızda, Türkiye’deki müzelerin koleksiyon politikalarında değişmesini en çok istediğiniz şey nedir?
Söz ettiğiniz gibi bir çok sanatçımızın eserleri Tate Modern, British Museum, Centre Pompidou, Art Gallery of Western Australia, Museum voor Moderne Kunst Arnhem, Saradar Group Art Beirut, Guggenheim Abu Dhabi, TBA21 Viyana, National Museum Amman gibi müzelerde temsil ediliyorlar. Hatta sadece Alev Ebüzziya’nın yapıtları dünyanın 32 ayrı müzesinin koleksiyonunda yer alıyor. Bu temsiliyet sanatçıların kariyerlerine olumlu katkı yaptığını söylememe gerek yok sanırım. Yerel üretimin kalitesinin yükselmesinde müzelerimize de büyük iş düşüyor. Sanatçılarımızın uluslararası görünürlüğünün sağlanmasında müzelerimin desteğine ihtiyacımız var.



